Поставка – Изложба од Конкурсот за откуп на ликовни дела

Најголемиот дел од откупените дела се наменети за збогатување на збирките и поставките на Музејот на современата уметност и Националната галерија на Македонија.

otkup na dela 6

Од пристигнатите 228 пријави или вкупно 605 дела, петчлената стручна комисија, направи селекција на 64 уметнички дела, од различни визуелни медиуми: слики, скулптури, објекти, инсталации и видео инсталации од повеќе еминентни автори, како од постарата, средната, како и од помладата генерација уметници со цел поттикнување и стимулирање на нивниот иден творечки развој.

Меѓу откупените дела кои се делигирани во збирката на Музејот на современата уметност се наоѓаат авторите: Жанета Вангели, Благоја Маневски, Славица Јанешлиева, Беди Ибрахим и др. За збирката на Националната галерија откупени се делата на: Ристо Калчевски, Симон Шемов, Рубенс Корубин, Веле Ташовски, Томе Аџиевски и др.

На Конкурсот пристигнале 605 дела од различни визуелни медиуми (слики, скулптури, објекти, инсталации и видеоинсталации) од сите генерации македонски уметници, а петчлената стручна комисија избрала за откуп 64 дела …

no comments

Read more...

“Сите бои на љубовта” во Чифте амам

Во Националната галерија на Македонија, објект Чифте амам, на 8 април 2015 година (среда), во 14 часот, ќе се отвори изложбата Сите бои на љубовта, изложба подготвена по повод Месецот на аутизмот.

site boi na ljubovta

Националната галерија на Македонија преку едукативното одделение во текот на годината организира многубројни настани и изложби од најмладите уметници. Опфатени се сите ученици, сите возрасти на деца независно од физичката или менталната попреченост.

Националната галерија на Македонија особено става акцент токму на овие ранливи групи и постојано се залага за што поголема нивна инклузија во секојдневното живеење и уважување на различностите. На 3 декември минатата година беше одбележан Мегународниот ден на лицата со посебни потреби, а сега со изложбата под наслов ,, Сите бои на љубовта,, нашата институција го одбележува месецот на Аутизмот. Организирани беа работилници каде голем број дечиња изработија прекрасни слики.

Аутизмот не е болест туку состојба. Тој нема граници, им се случува на луѓето од различни раси и религии. Бројот на аутистични деца е се поголем. Во таа насока сите ние треба да се залагаме за подобрување на правата и заштита на лицата со аутизам и нивните семејства. Националната галерија на Македонија и во иднина подготвува вакви бројни настани.

______________________________________

На изложбата се претставени дел од стотина цртежи на различни теми, изработени во техника акрил, кои се резултатна заедничка работа на децата со аутизам, нивните родители, дефектолози и тимот вработени во НГМ.

Истата е поставена е во Чифте амам по повод Месецот на лица со аутизам, а попладнево официјално ја отвори министерката за култура Елизабета Канческа-Милевска.

03a autizam cifte amam

Целта на овој настан и на работилниците кои му претходеа е да се зголеми свесноста на луѓето за лицата со аутизам и за важноста од нивното вклучување во општеството, како и на сите лица од ранливите категории.

- Овие цртежи пленат со својата енергија и уметничката слобода која е одраз на огромниот творечки потенцијал и инвенцијата на овие мали, но големи уметници. Оваа изложба несомнено е доказ дека не смееме да бараме разлики меѓу нас, да го потенцираме тоа што не прави различни туку, напротив, треба да градиме заеднички вредности кои не спојуваат, истакна Канческа-Милевска.

Нагласи дека треба да се подигне свеста за лицата со аутизам како рамноправни и корисни чинители во општеството затоа што, рече таа, спецификите на аутизмот се уште се недоволно познати за поголем дел од јавноста.

Во таа насока, Канческа-Милевска најави дека во соработка со Министерството за труд и социјална политика ќе се реализира проектот „Инклузивни и креативни“, преку кој творбите на лицата со посебни потреби сместени во дневните центри низ Македонија ќе може да се продаваат во сувенирниците во градовите.

07a autizam cifte amam

НГМ ваков настан организираше и на Светскиот ден на лицата со посебни потреби (3 Декември) а, како што рече директорката Маја Неделкоска-Брзанова, НГМ ќе организира и во иднина активности за деца од различна возраст, независно од физичката или менталната попреченост.

- Уметноста е нераскинлив дел од севкупното општествено и културно живеење и со својот единствен визуелен јазик ги урива сите бариери, воспоставувајќи глобална комуникација меѓу луѓето, рече Неделкоска-Брзанова на отворањетона изложбата, која беше збогатена со музички настап и стихови на дел од нејзините учесници.

no comments

Read more...

Одаловиќ и Милатовиќ – поставка

Ратко Одаловиќ се претставува со колористички цртежи во темнокафеав тоналитет со окер, розови, жолти и сини акценти и површини.

odalovic milatovic 24

Тоа се композиции реализирани со редукција и се исклучително декоративно богати – со орнаментален репертоар што почива на принципите на horror vacui (страв од празен простор) внатре во просторот, кој го опфаќа централниот мотив – симплегма на човековата фигура/креатури и елементи на машинската индустрија. Некогаш се сведени на изолирани карикатурални ликови со модификувани внатрешни организми или линеарни клопчиња со кои се симулира човековиот нервен систем или крвотек. На овие дела, пред сè, до израз доаѓаат авторовите високи естетски вредности, минуциозност и исклучителна цртачка вештина.

Ратко Одаловиќ е роден на 24.11.1964 година во Граховац, Црна Гора. Основно училиште завршил во Граховац, средно училиште во Подгорица – насока уметнички дизајн. Факултет за ликовни уметности запишал во Белград 1985 година и дипломирал во класата на Живоин Турински во 1990 година. Работи како вонреден професор на Факултетот за ликовни уметности во Цетиње.

Сретен Милатовиќ е роден на 01.03.1966 година во Никшиќ. Завршил Академија за ликовни уметности, оддел вајарство во Сараево, 1992 година, во класата на професорот Алија Кучукалиќ. Магистрирал во 2007 година на Факултетот за ликовни уметности во Цетиње. Од 2009 година работи со звање доцент на Универзитетот во Источно Сараево, АЛУ-Требиње.

no comments

Read more...

Изложбата на Томе Мишев во КИЦ Софија

Во организација на Националната галерија на Македонија, на 1 април 2015 година (среда) во 18:30 часот во Културно информативниот центар на Македонија во Софија, Бугарија, ќе се отвори изложбата на Томе Мишев.

mishev
Изложбата на Томе Мишев во Софија, Бугарија, наш македонски современ уметник повторно наведува дека нашата земја е расадник на големи уметници со индивидуална вокација кои со силата на својот изворен талент успеале да се вклучат и во ексклузивниот сегмент на европоската уметност. Томе Мишев е секако еден од нив кој како номад лута по минатото како би нашол поттик за создавање на своите нови светови, а на искуството од претходниците.

Мишев силно субјективно, промислено ја реинтерпретира традицијата водејќи сметка за личната поетика и сопствените ставови и своите чувства. Неговото дело најблиску е до експресионизмот на новиот тип кој се темели на најубавите традиции, а истовремено ги прислушува сигналите на своето време. Инспиративните поттици го одразуваат поднебјето од кое потекнува (македонското) богато со боја, топлина, раскошна светлина што сонцето несебично му ја дарува. За него поднебјето не е само пејзаж, туку тоа се и ликови кои се инкорпорирани на таков начин во просторот и атмосверата…

Томе Мишев е роден во 1958 година во Струмица. Дипломирал на Факултетот за ликовни уметности во Скопје. Имал повеќе самостојни изложби во Скопје, Струмица, Кавадарци, Неготино, Куманово, Сараево, Бања Лука, Венце, Нирнберг, Софија…

Изложбата ќе ја отворат г-ѓа Маја Неделкоска Брзанова, директор на Националната галерија на Македонија, г-дин Васко Шутаров, директор на КИЦ на РМ во Софија, Бугарија и г-дин Љупчо Маленков, виш кустос во НГМ.

_____________________________________________

no comments

Read more...

Изложба од Конкурсот на Министерството за култура за откуп на ликовни дела

Министерството за култура на Република Македонија, Музејот на современата уметност – Скопје и Националната галерија на Македонија ќе ја промовираат изложбата на дела од Конкурсот на Министерството за култура за откуп на ликовни дела од областа на визуелните уметности за 2014 година, на 30 март 2015 година (понеделник), во 12 часот, во НУ Национална галерија на Македонија, објект Чифте амам.

otkupeni dela cifte amam

Од пристигнатите 228 пријави или вкупно 605 дела, петчлената стручна комисија, направи селекција на 64 уметнички дела, од различни визуелни медиуми: слики, скулптури, објекти, инсталации и видео инсталации од повеќе еминентни автори, како од постарата, средната, како и од помладата генерација уметници со цел поттикнување и стимулирање на нивниот иден творечки развој. Најголемиот дел од откупените дела се наменети за збогатување на збирките и поставките на Музејот на современата уметност и Националната галерија на Македонија.

Меѓу откупените дела кои се делигирани во збирката на Музејот на современата уметност се наоѓаат авторите: Жанета Вангели, Благоја Маневски, Славица Јанешлиева, Беди Ибрахим и др. За збирката на Националната галерија откупени се делата на: Ристо Калчевски, Симон Шемов, Рубенс Корубин, Веле Ташовски, Томе Аџиевски и др.

Изложбата ќе биде отворена за увид на македонската јавност до 07.04.2015 година.

_____________________________________________________

На Конкурсот пристигнале 605 дела од различни визуелни медиуми (слики, скулптури, објекти, инсталации и видеоинсталации) од сите генерации македонски уметници, а петчлената стручна комисија избрала за откуп 64 дела …

chifte otkup 06a izlozba

Од денеска до 7 април во галеријата Чифте амам е отворена изложба на дела прифатени на првиот Конкурс на Министерството за култура за откуп на ликовни дела од областа на визуелните уметности за 2014 година. На Конкурсот пристигнале 605 дела од различни визуелни медиуми (слики, скулптури, објекти, инсталации и видеоинсталации) од сите генерации македонски уметници, а петчлената стручна комисија избрала за откуп 64 дела. По изложбата во Чифте амам, 21 дело ќе бидат дел од збирката на Музејот на современата уметност, 15 ќе ги добие Националната галерија на Македонија, а некои од делата ќе бидат подарени во државни институции.

Отворајќи ја изложбата во Чифте амам, министерката за култура Елизабета Канческа-Милевска истакна дека со избраните 64 дела ќе се дополнат фондовите на институциите од ликовната уметност со дела на повеќе еминентни автори кои, како што рече, со своето творештво оставиле траен белег во македонската ликовна уметност.

- Автори кои дадоа исклучителен, индивидуален придонес во развојот на ликовната уметност во Република Македонија, уметници кои учествувале на значајни манифестации во земјава и во странство, како и дела од помладата генерација уметници со истакнат ликовен израз за кои ова ќе биде значаен поттик во натамошното дефинирање на нивниот творечки идентитет – истакна Канческа-Милевска.

02 izlozba

Таа е уверена дека оваа стимулативна мерка ќе има долгорочни придобивки за македонската ликовна уметност. Пред еден месец завршил и вториот Конкурс за откуп на ликовни дела од областа на визуелните уметности за 2015 година, а избраните повторно ќе бидат презентирани на изложба.

Овој проект, кој е дел од Националната стратегија за развој на културата за периодот 2013-2017, го поздравија првите луѓе на МСУ и НГМ, Елиза Шулевска и Маја Неделковска-Брзанова, и уметникот Данчо Ордев во името на Друштвото на ликовните уметници на Македонија.

chifte otkup 04 izlozba

- Ова е пресек на ликовното творештво во Македонија – имаме од сите возрасти, од сите правци, од сите сензибилитети. Од изложбата се гледа дека комисијата имала критериум зашто не видов творба со сомнителен карактер. Во името на уметниците, целосно ја поддржувам оваа акција, затоа што имаме вакуум од околу 20 години – во 1990-тите беа последните откупи. Во интерес е на самите автори, а особено во интерес на институциите на кои ќе им бидат дадени овие дела и тие ќе бидат национално творештво. Сите овие автори и дела ќе останат документ на времето – рече Ордев.

Директорките на МСУ и НГМ нагласија дека со конкурсите перманентно, а не инцидентно како досега, ќе бидат збогатувани нивните колекции, дека се поттикнуваат уметниците да творат, се валоризира нивниот труд и нивните дела стануват подостапни и видливи за публиката.

no comments

Read more...

Изложба на црногорските уметници Ратко Одаловиќ и Сретен Милатовиќ

Во Националната галерија на Македонија, објект Чифте амам, на 25 март 2015 година, во 19.30 часот, ќе се отвори изложба на црногорските уметници Ратко Одаловиќ и Сретен Милатовиќ.

Ratko Odalovic 03

На оваа изложба Ратко Одаловиќ се претставува со колористички цртежи во темнокафеав тоналитет со окер, розови, жолти и сини акценти и површини. Тоа се композиции реализирани со редукција и се исклучително декоративно богати – со орнаментален репертоар што почива на принципите на horror vacui (страв од празен простор) внатре во просторот, кој го опфаќа централниот мотив – симплегма на човековата фигура/креатури и елементи на машинската индустрија. Некогаш се сведени на изолирани карикатурални ликови со модификувани внатрешни организми или линеарни клопчиња со кои се симулира човековиот нервен систем или крвотек. На овие дела, пред сè, до израз доаѓаат авторовите високи естетски вредности, минуциозност и исклучителна цртачка вештина.

Crna Gora PokanaНа цртежите доминираат чудесни направи со невидлив/видлив човек што е само делумно сроден на својата прилика. Меѓутоа, вниманието место на човековото битие се поместило кон структурата и функцијата што се однесува на индустриската и на космичката енергија.

Во делото со наслов „Ноќ 1“, наменски конципирано за просторот во Националната галерија на Македонија во Скопје, Сретен Милатовиќ во своите анализи за скулптурата за разлика од порано оди чекор понатаму. И понатаму главен елемент се темните гранитни квадранти, но овојпат уметникот избира вид што е најблизу до Острошкиот камен по структурата и по бојата. 33 правилно исечени квадранти со исти димензии (25х25х7 см), со длабоки врежувања на горната површина во вид на „свежо изорана земја, не се повеќе тесно сложени еден покрај друг така што создаваат единствена површина што сугерира раскошен, нерамен, а воедно и немилосрден црногорски пејзаж.

Правилно исечени, со остри агли и измазнети страни, со значително поплошни „лица“, сугерираат форма што не може да се најде во природата, а која е обид на „надмоќта“ – манифестирање на „човековата сопственост/влијание над хаосот на природата“8. Тие се темни, но не се црни, туку веќе темносиви и како да се „внимателно сенчени со молив“, носат сенки во наборите. Се воочува и свртување и кај другиот, еднакво важен елемент во делото – чакалот, кој веќе не е гранична линија, бела маргина што ја дава контурата. Избира темен песок – гранитна ризла со поситна гранулација, по која квадрантите се распоредени како созвездија во космичко пространство, од чиј меѓусебен однос се создаваат нови релации. Како што Лубарда, „кој себеси си даде тешка задача од сивиот тон да извлече наполна колористична слика“9 и во темната ноќ без месечина на Милатовиќ, ноќ што проголтува сè, сепак ја чувствуваме неговата придушена светлина.

Ратко Одаловиќ е роден на 24.11.1964 година во Граховац, Црна Гора. Основно училиште завршил во Граховац, средно училиште во Подгорица – насока уметнички дизајн. Факултет за ликовни уметности запишал во Белград 1985 година и дипломирал во класата на Живоин Турински во 1990 година. Магистарска изложба на слики имал во 1993 година во Галеријата „Kolarčeva zadužbina“, кога и магистрирал во класата на професорот Живоин Турински. Работи како вонреден професор на Факултетот за ликовни уметности во Цетиње.

Сретен Милатовиќ е роден на 01.03.1966 година во Никшиќ. Завршил Академија за ликовни уметности, оддел вајарство во Сараево, 1992 година, во класата на професорот Алија Кучукалиќ. Магистрирал во 2007 година на Факултетот за ликовни уметности во Цетиње. Од 2009 година работи со звање доцент на Универзитетот во Источно Сараево, АЛУ-Требиње. Живее и работи во Требиње и Никшиќ.

Изложбата ќе ја отворат г-ѓа Маја Неделкоска Брзанова, директор на Националната галерија на Македонија и проф. Павле Пејовиќ, директор на Народниот музеј на Црна Гора.

no comments

Read more...

Националната галерија на Македонија со богата програма и значајни проекти

mala stanica mala 3

Изминатата година во објектот „Мала станица“ беше извршена целосна реконструкција на системот за греење и ладење, што беше неопходно за самиот простор, како и реконструкција на предната фасада на објектот со цел просторот кој е наменет за најразлични галериски перформанси и промоции да биде ставен во функција на уметниците …

Повеќе значајни проекти се реализирани во изминатиот период во Националната галерија на Македонија, чија основна дејност е колекционирањето, негувањето и презентацијата на ликовното творештво. Два проекта во делот на инвестиции во објектот „Мала станица“ се целосно завршени од страна на Националната галерија, а годинава во делот на инвестициите ќе се реализираат уште два исклучително значајни проекти, и тоа за Даут-пашиниот амам и за Чифте амам.

Националната галерија на Македонија годинава нуди програма која вклучува голем број ретроспективни изложби на наши истакнати уметници, ќе учествува со голем број проекти во културно-информативните центри во Софија и во Њујорк, а ќе се претстави и на Венециското биенале. За успешното функционирање на Националната галерија на Македонија задоволство изрази министерката за култура Елизабета Канческа-Милевска, која денеска ја посети оваа национална установа.

- Изминатата година во објектот „Мала станица“ беше извршена целосна реконструкција на системот за греење и ладење, што беше неопходно за самиот простор, како и реконструкција на предната фасада на објектот со цел просторот кој е наменет за најразлични галериски перформанси и промоции да биде ставен во функција на уметниците – рече Канческа-Милевска.

Таа посочи дека во програмата за годинава во делот на инвестициите ќе се реализираат два исклучително значајни проекти – едниот за уредување на депото на галерискиот објект Даут-пашин амам, а другиот е наменет за галерискиот објект Чифте амам.

- Во рамките на проектот за уредување на депоата во националните институции, влезен е и Даут-пашиниот амам каде што Националната галерија ќе изврши целосно уредување на депоата, како и проектот наменет за галерискиот објект Чифте амам. За него е изработен основен проект од страна на Националната галерија кој опфаќа целосно спречување на влагата во објектот. Проектот е околу 17 милиони денари. Ќе се уреди и дворниот простор на Чифте амам каде што ќе биде поставена и ограда – истакна Канческа-Милевска.

Таа се осврна на реализираните многубројни ретроспективно-монографски изложби, како и на соработката со други центри, како што е онаа со Чешкиот културен центар. Исто така, министерката укажа на изложбата која минатата година се одржа во Чешка по повод одбележувањето 20 години дипломатски односи со Чешка, а ја нагласи и соработката со Словенија.

- Нешто што сакам да потенцирам, а е од исклучителна важност за Република Македонија, е во однос на Музејот на Лазар Личеновски. Целосно е завршена оставинската постапка во врска со куќата на Лазар Личеновски, државата додели два стана, она што се бараше од страна на сопствениците. Процедурата е целосно затворена, правосилно е решението, а остануваат уште административните работи – рече Канческа-Милевска.

Таа потенцираше дека Националната галерија се подготвува за уредувањето на Музејот на Лазар Личеновски, а идната година, кога се одбележуваат 115 години од раѓањето на Лазар Личеновски, а тоа е април 2016 година, планирано е да заврши целокупното уредување и да се отвори Музејот за посетителите.

- Минатата година почнавме со откуп на ликовни дела како една стимулативна мерка. Откупени се околу 64 ликовни дела од 60 уметници. Планираме годинава да има изложба со цел јавноста да види што има откупено државата. Дел од откупените ликовни дела влегуваат во поставките на Националната галерија и на Музејот на современата уметност, тука влегоа 16 ликовни дела, и се планира заедничка изложба на двете институции – додаде Канческа-Милевска.

Директорката на Националната галерија на Македонија, Маја Неделкоска-Брзанова, рече дека и годинава имаат обемна програмска активност и настојуваат да реализираат проекти кои се однесуваат на афирмација на македонската современа ликовна уметност на автори кои оставиле голем белег во нејзиниот развој, како и на помладите генерации.

- Предвидени се две ретроспективни изложби на Томо Шијак и на Александар Кондев. Потоа имаме неколку истражувачки проекти кои ги опфаќаат авторите Борко Лазески, Вангел Наумовски, Спасе Куновски… кои ќе се одвиваат во неколку фази и крајно би било реализација на ретроспективни изложби проследени со соодветни публикации – истакна Неделкоска-Брзанова. Меѓународната активност, посочи таа, опфаќа соработка од реципрочен карактер – Чешкиот културен центар годинава гостува кај нас со дела од современата чешка уметност.

- Ќе гостуваме во Загреб со еден проект на Ана Франговска, Маја Чанкуловска Михајловска и Горанчо Ѓоргиевски, а имаме три проекти во Културно-информативниот центар во Софија со Тома Мишев, Жанета Гелевска, Благоја Маневски и Јован Шумковски, а во Културно-информативниот центар во Њујорк со Ивана Пирковска и Александар Таневски итн. – додаде Неделкоска-Брзанова.

no comments

Read more...

„Ние сите сме сами во ова“  ќе ја претставува Македонија во Венеција

nie site sme sami vo ova 1

Проектот „Ние сите сме сами во ова“ на Христина Иваноска и Јане Чаловски ќе ја претставува Македонија на годинашното 56. Биенале на уметноста во Венеција. Станува збор за инсталација со три ѕида на кои архитектонски и математички е отсликана димензијата на црквата „Свети Ѓорѓи“ од Курбиново, од 12. век, во размер 1:2.

Преку ова свое дело, двајцата уметници се занимаваат со вербата како емотивна и интелектуална состојба, но и како своевидна социо-патолошка анамолија. Според комисијата која го направи изборот, „Ние сите сме сами во ова“ е квалитетно и современо осмислен проект, компатибилен со светските трендови, содржински и ликовно високо изграден, технички многу лесно изводлив, читлив за стручната јавност и пошироката публика.
„Ние сите сме сами во ова“

Автори/уметници: Христина Иваноска и Јане Чаловски
Комесар: Маја Наделкоска-Брзанова, в.д. директор на НУ Национална галерија на Македонија.
Куратори: Башак Шенова (Basak Senova) и Маја Чанкуловска-Михајловска

Влијателниот Вaлтер Бенjамин, чија луцидна теоретска мисла е сеуште актуелна, ќе каже: – Да се артикулира минатото историски, не значи да се признае на “начин на кој навистина се случило”. Тоа значи да се придржуваме до меморијата која ќе блесне во момент на опасност. Историскиот материјализам тежнее да ја задржи онаа слика од минатото, која неочекувано му се појавува на човекот кога тој ќе се издвои од историјата во момент на опасност. Опасноста влијае, како и врз содржината на традицијата, како и врз оние кои ја восприемаат. Затоа, во секоја ера мора да се направи обид да се оттргне традицијата од конформизмот кој стреми да ја надвладее.

Оттука, во контекст на пошироката тема на претстојното издание на Венециското Биенале 2015 насловено „Сите иднини на светот“, која се осврнува токму на Бенjаминовото толкување на делото на Пол Кле и неговиот Ангелус Новус (како претстава на ангелот на историјата и неговото реинтерпретирање денес), делото „Ние сите сме сами во ова“ ги поставува прашањата за одговорноста на поединецот, апликативни врз локалниот, но и врз „состојбата на работите“ и „изгледот на нештата“ (според кураторот Okwui Enwezor) во поширокиот глобален контекст.

„Ние сите сме сами во ова“ на уметниците Христина Иваноска и Јане Чаловски кои соработуваат уште од 2000 година, е мултидициплинарен ликовен зафат кој ја тематизира претставата за вербата, како емотивна и интелектуална состојба, и своевидна современа социо-политичка аномалија. Проектот е пред се истражувачки и создаван во повеќе етапи, и произлегува од силен интерес кон идејата за реактивирање, или пак реанимирање, на нови релации кои произлегуваат од реконтекстуализирање на сликарското дело на анонимниот автор од црквата од XII век „Свети Ѓорѓи“ од Курбиново (видена како предзнак за идејата на истражувачки центар) во дијалог со современите концепти за истражувачка, концептуална и концепт-базирана уметност.

Во овој проект Иваноска и Чаловски и нивните тематски определби – иконографијата и јазикот, архивираното и недокументираното, научното наспорти вернакуларното – изворното познавање на нештата, се во самата срж на проектот и го прават несекојдневно визуелно и интелектуално искуство за гледачот кое јасно комуницира со својот современо концептуализиран ликовен јазик. Двајцата уметници во своите изложени дела се занимаваат со вербата (или немањето верба како современа аномалија?), која не се задржува на религиозното верување, туку на преиспитување на сопствените вредности и своите верувања. Се појавува прашањето како и во што можеме да веруваме денес и каква е улогата на уметноста во однос на вербата? Цртежите и објектите на Чаловски на пример, кои се базираат врз записи на американскиот уметник Пол Тек претендираат да ја претстават личната борба на уметникот низ три аспекти: продукцијата на сопствените дела, задржувањето на вербата во делата, и прилагодување на очекувањата за тоа како ќе бидат прифатени, третирани и разбрани истите од публиката.

Сепак, делото на Иваноска и Чаловски е особено актуелно и отворено по однос на прашањата кои освен што се функционални во светот на уметничката експертиза и практика, се прошируваат надвор од границите на истата, во реалниот живот. Во контекст на поширокиот проект на Венециското Биенале, каде идејата за изложбата се поставува во вид на сцена, во рамки на која ќе бидат истражувани историски и аисториски тематски проекти, ова дело претставува историска траекторија од гласови, која без разлика дали е низ говорот на зографот од Курбиново, или оној на Симон Веил, Лиз Иригаре или Пол Тек, низ референтен ликовен јазик ги третира причините, потребите и конвенциите (како и начините на кои поединецот пристапува за да ги избегне истите) за верувањето адресирано до уметнички, активистички, социјални, колективни, но и индивидуални засегнатости.

Самата инсталација е налик на простор во кој архитектонски и математички е отсликана димензијата на црквата во сразмер 1:2. Трите ѕида од инсталацијата кореспондираат со јужниот, источниот и северниот ѕид на црквата (западниот е изоставен бидејки го симболизира влезот во инсталацијата). Истите се изработени од дрвена конструкција која наликува на функционален модел/ прототип за простор кој е ослободен од постоечка ѕидна конструкција. Трите ѕида се употребени за насликување на првото дело – ѕиден цртеж во минималистичката форма кој го отсликува фрескописот во црквата. Овој цртеж е изведен во современа технологија која сепак е информирана од стариот начин на цртање на основите во црквата, со малтерна основа, а потоа апликација на пигмент.

Во ѕидниот цртеж се инкорпорирани поединечни дела на двајцата автори во форма на текст-базирани цртежи, конструкции, објекти. Хартиените конструкции на Иваноска се создадени директно во дијалог со списите на Симон Веил (Simone Weil, 1909-1943) која e француски филозоф од еврејско потекло, христијански мистик и политичка активистка, и Лис Иригаре (Luce Irigaray, 1930-), француска феминистка, филозоф и културен теоретичар од белгијско потекло. Нивните гласови се испреплетени и прочистени, сведени до знак, симбол на една внатрешна борба. Симон Веил ја преиспитува својата вера во Бога сметајќи дека е тоа лична определба и пат низ кој се оди сам и заради кој не ѝ е потребна поддршката од католичката црква ниту крштевањето, како институционален чин, за да ja осигура нејзината светост. Делата на Лис Иригаре на некој начин ја објаснуваат емоционалната и необјаснива (љубовна) релација со Бог кои ги надополнуваат исказите на Симон Веил. Во нејзиниот текст “La Mystérique” од нејзината книга Speculum de l’autre femme (1974), таа ја преиспитува посветеноста на жената кон Бога, прашувајќи се: Но ако човек не е повикан, како да се справи со ова, дури и да поседува страст за вакви потфати?

Цртежите и објектите на Чаловски се однесуваат на поетиката во размислувањата и преписките на американскиот уметник Пол Тек (Paul Thek, 1933-1988) како и на ликовниот јазик добиен преку физичко отстранување на сликите од иконите. Пол Тек, кон кој Чаловски негува долгогодишен интерес, е значаен по неговите спиритуални дела создадени во седумдесетите години од минатиот век во Европа, и неговиот однос кон учењето на мистикот Мастер Екарт. Тек е заслужен за етаблирање на она што денес го нарекуваме инсталациска уметност и временски-детерминирана уметничка практика и отфрлање на воспоставените постулати на „одржливост“ на делото во контектст на институционалната рамка. Додека неговите дела се славени, истовремени истите се и исфрлани од музеите кои не можеле или пак не сакале да најдат начин истите да опстанат. Чаловски има создадено серија на цртежи и писма кои се базирани на најдени и досега необјавени лични белешки на Пол Тек. Белешките се откриени во колекцијата на Егидио Марзона (Egidio Marzzona), во Берлин, во 2013 година.

Споредбено со Тек, Зографот во Курбиново не ги усвојува во целост основите на византиската естетика, која е доминантна во визуелниот јазик на живописите во православните цркви, туку создава нов стил кој влече свои корени и од старомакедонската орнаментика на словенските кирилски ракописи. Заради анонимноста на авторот и непостоење на друга црква на територијата на Македонија живописана во истиот стил, идентитетот на зографот може до некаде да се деконструира само врз основа на овој споменик, па некои историчари ќе забележат дека тој бил многу култивиран и суптилен со префинет дух, но во исто време спонтан, импулсивен и непредвидлив. Токму оваа негова двојност меѓу крајната префинетост и максималната експресивност е пресликана во неговиот израз во кој доминира експресијата изразена преку самата линија, нагласената издолженост на телата која им дава елеганција и префинетост, и богатството на облеката, а особено драперијата која е разгранета како да била под под силовит налет на ветер и осамосталена во својата колоритна дефинираност. Она што тој ќе го создаде за некои експерти ќе претставува последно цутење на тој драгоцен 12 век од кој ќе се изроди една нова уметност.

Пресликувањето на живописаните ѕидови, каде местата на постоечките сочувани фрески се претставени само со златна боја, од една страна му дава ново световно значење на просторот, но од друга страна анулирајќи ја визуелноста на сликата која го одвлекува вниманието, не наведува да се замислиме колку само било значајно тоа сојузништво на црквата и зографот, т.е. институцијата и уметникот. На црквата и треба визуелниот јазик преку кој се претставуваат клучни сцени и личности од светите книги за да им ја доближи религијата на верниците, а зографот е оној кој изнаоѓа начин да се изрази себе си дури и во овој каконизиран простор на вертикали и хоризонтали.

no comments

Read more...

Иван Фијолиќ изложува во Чифте амам

Во Националната галерија на Македонија, објект Чифте амам, на 23 декември 2014 година (вторник) во 20 часот, ќе се отвори изложба на хрватскиот уметник Иван Фијолиќ со наслов Нео Н.O.Б.

fijolic 2

Изложбата комбинира 6 монументални скулптури инспирирани од историјата на социјалистичката ослободителната борба и јавните скулптури кои го формирале визуелниот јазик на идеологијата за една генерација.

Новата серија на скулптури од Иван Фијолиќ насловена Нео НОБ дури и не се обидува да ги сокрие своите референци (хрватски) во однос на Социјалистичкиот реализам во уметноста, кој беше доминантен уметнички метод само четири години 1945-1949, по што беше напуштен поради новите политички околности и процесот на де-сталинизација. Тогаш Соц-реализмот станал маргинализирана уметничка продукција, која не направила свој пат кај официјалните раскажувачи на хрватската историја на уметност, или била спомната само за кратко. Зошто Фијолиќ, речиси седум децении подоцна, не навраќа на теоретските идеи, или уште подобро: “насоките” дадени од страна на Павлов, Розентал, или во нашиот случај, Гамулин, кои строго ја пропишуваат темата, содржината и формалните решенија за уметниците со стеснување на границите на уметничката “слобода”? Зошто е Фијолиќ сега заинтересиран за упатување на околностите на продукција на “инструментализирана” уметност, која требаше да создаде “класични слики на сегашноста и славната борба за среќата на човештвото”?

Може да се побараат одговорите на овие прашања гледајќи во централната скулптура од нео НОБ серијата, создадена врз основа на (со намерни излети од оригиналот) споменикот на Аугустинчиќ на Јосип Броз Тито, подигнат во 1948 година, пред неговата родна куќа во Кумровец. Фијолиќ, еден од ретките уметници од помладата генерација чиј фокус на интерес е фигуративно пластичната уметност, го избра повикувањето на споменикот на Аугустинчиќ како почетна точка на игра со естетските и етичките категории на социјалистичката уметност од неколку причини. Фијолиќ презеде задачата за изнаоѓање на социјал реалистичките скулптури “вредни да се споменат” и да направи нови врз основа на нив. Новата скулптура не смее да биде копија, но сепак треба да биде многу блиску до оригиналот. Потоа, тој самиот си постави задача да го најде патот до класичната антика и ренесансната уметност, до грчкиот канон, до Дорифорос, Нике, Микеланџело, преку Социјалистички реализам, но да се остане верен на својот поп стил. Третата опструкција, на која уметникот одговори преку Нео НОБ серијата, беше да се “преведе” педагошката улога на Социјалистичкиот реализам во современиот контекст, имено, да се актуелизира принципот на креирање на уметност за “повисоки цели”. Дали уметноста може да се инструментализира до таа мера, така што треба да се разбуди општеството од својата летаргија, како што се залагале уметниците во почетокот на поствоениот период на другата страна на железната завеса – останува отворено прашање.

Иван Фијолиќ е еден од најпрепознатливите хрватски уметници од помладата генерација и претежно работи во медиум на скулптурата. До сега има изложувано во околу 30 групни и 23 самостојни изложби како во Хрватска така и во странство.

На отворањето на изложбата ќе бидат присутни авторот и кустосот во галеријата Лауба Морана Матковиќ кои ќе ја презентираат уметноста на Фијолиќ.

Оваа изложба претставува иницијатива за соработка помеѓу Националната галерија на Македонија и галеријата Лауба од Загреб, која отвора можност да презентација на македонската современа уметност во Загреб.

no comments

Read more...

Изложба на Теута Хоџа-Имери во КИЦ Софија

Во организација на Националната галерија на Македонија во соработка со Културно информативниот центар на Република Македонија во Софија, Бугарија, на 16 декември 2014 година (вторник) во 18:30 часот ќе биде отворена изложба на Теута Хоџа-Имери во Културно информативниот центар на Република Македонија во Софија, Бугарија.

slika

Интимниот дневник во делата на авторката е проткаен со фрагменти од нејзиниот автобиографски, автореферентен љубовен дискурс, но во случајот семејниот. Дискретно, од една слика во друга, тој се јавува како лајтмотив, и на различни начини понира и наново се појавува, прелевајќи се, и расејувајќи се низ богатата колористичка експресија на нејзините апстрактни слики.

Секое платно на авторката претставува знак на сеќавање, но и омаж на некогашната заемна љубов испреплетена со радост, ведрина и внатрешна хармонија. Звуците од колористики разиграните сегменти, низ својот внатрешен синестезички принцип, на извесен начин се прелеваат во музички фрази, во траги на некогаш испеаните приспивни или љубени мелодии. Оттука сеќавањето за авторката, во овој циклус, претставува materia prima, од која ја изгради севкупната симфониска структура на нејзината полизначна и полифонична ризница на љубовта.

Изложбата ќе ја отворат г-ѓа Маја Неделкоска Брзанова, директор на Националната галерија на Македонија и г-дин Васко Шутаров, директор на Културно информативниот центар на Република Македонија во Софија.

no comments

Read more...