Томо Шијак – Ретроспективна изложба

Во Националната галерија на Македонија, објект Даут пашин амам, на 25 декември (петок) ќе биде отворена ретроспективната изложба во чест на Томо Шијак.

tomo shijak

Томо Шијак (1930-1998) е еден од неколкумината автори, уметнички родени во педесеттите години на дваесеттиот век, кои се издвоија како означувачи на авангардистичките текови на тогашната македонска ликовна уметност, а комплетното презентирање на неговиот опус е дополнително усложнето поради неговиот секогаш немирен, дури хиперактивен, истражувачки дух, поради што можеме да го карактеризираме како автор со најмногу варијации на стилски ставови кај нас.

Шијак до крајот на својот живот останува доследен на смелото експериментирачко дејствување и на препознатливите дела кои, со развојот на модернистички трансфигурираната концепција на неговите најиновативни и естетски најзначајни „мусандри“, во колективната македонска уметничка меморија ќе останат запаметени како икони на објект-артот што зрачат со аурата на нивната трансцендентална моќ.

Ретроспективната изложба и монографското издание за творештвото на Томо Шијак задолжително во себе ги инкорпорираат сите претходни истражувања посветени на овој автор и најзначајните концепти во доменот на објект-артот. Истражувачкиот проект, ретроспективната изложба и монографското издание се дел од програмските активности на Националната галерија на Македонија за 2015 година. Сите неопходни активности за овој проект се комплетно реализирани со финансиска поддршка на Министерството за култура на Република Македонија. Проектот во оваа фаза ги опфаќа делата што се наоѓаат на територијата на Република Македонија, односно оние дела за кои при истражувањето ни беше дозволен пристап и нивна евиденција, а отежнување на целиот процес претставуваше трајното ненамерно (и во голема мера несовесно) уништување на извесен број круцијални креации на Шијак, како и турбулентната промена на приватните сопственици на негови дела.

Изборот на делата и различните методолошки аспекти што ги третираат сите фази во целокупното творештво на Томо Шијак стилски и тематски, на одредени места, имаат улога да потсетат и да ги рехабилитираат одредените творечки фази на авторот. Се надеваме дека монографската студија и ретроспективната изложба, во кои се вметнати мноштво информации за делото на овој наш голем мајстор, ќе послужат како фактички документ што опоменува за потребата од посеопфатен одговорен колективен однос за негување и зачувување на легатите на значајните македонски автори.

___________________________________________________________________

Поставка

no comments

Read more...

Изложба на дела од детската ликовна работилница „Детска радост“

Во Националната галерија на Македонија, објектот Чифте амам во првата половина на месец декември во рамките на програмските активности на едукативното одделение беше организирана креативна ликовна работилница  инспирирана од делата на нашата позната уметница Жанета Гелевска под наслов „Детска радост“.

Print

Изложбата на Жанета Гелевска наративно ги преставува најважните вредности во животот како и во уметноста. При тоа авторката емитува уметност на радост, на животот и создава дела кои приближени на човечкиот амбиент создаваат потреба од дружење со нив. Сепак посебно би се издвоила конекцијата со детето, на секое човечко битие, како нешто најдлабоко од нас.

Поттикнати од делата на оваа наша уметничка беа организирани повеќе посети на Националната галерија на Македонија на кои учество земаа деца од едукативниот центар Монтесори, градинката Спирит, учениците од О.У. Ѓорѓија Пулевски од општина Аеродром, како и О.У. Бајрам Шабани и О.У. Емин Дураку од општина Сарај, и штитениците од ЈУ Заводот за рехабилитација на деца и младинци, Скопје. Повеќе од 150 деца создадоа свои дела, експериментирајќи со различни техники на ликовно изразување.

„Детска радост„ е насловот на изложбата на која ќе бидат преставени изработените цртежи на овие мали, но големи уметници.

Изложбата ќе биде отворена во објектот Мала станица во среда на 23.12.2015 година во 11 часот.

Проектот е спроведен од страна на едукаторот Маја Димитрова, а изложбата ќе биде поставена до 31.12.2015 година.

__________________________________________________________

no comments

Read more...

Изложба на современата чешка уметност „Исклучок и правило“

Во рамките на Програмата на Националната галерија на Македонија, на 23 декември 2015 година, (среда) во 19,30 часот ќе се отвори изложба на современата чешка уметност со наслов „Правило и исклучок“, а на 24 декември, во 12.00 часот ќе се одржи предавање апропо изложбата од страна на кураторката Мариана Серанова. Настаните ќе се реализираат во објектот Чифте амам.

pravilo i isklucok

Уметници вклучени во изложбата се: Алеш Чермак (Aleš Čermák), Ева Јиржичка (Eva Jiřička), Ева Котјаткова (Eva Koťátková), Барбора Клеинхамплова (Barbora Kleinhamplová) и Тереза Стејскалова (Tereza Stejskalová), Вацлав Магид (Václav Magid), Маркета Магидова (Markéta Magidová) и Јан Феифер (Jan Pfeiffer), Јан Манчушка (Ján Mančuška), Слава Соботовичова (Sláva Sobotovičová), Роман Штетина (Roman Štětina), Адам Вачкар (Adam Vačkář) сите одлични претставници на чешката современа визуелна сцена.

Делата претставени на оваа изложба претставуваат само мала илустрација за перформативните пристапи кои често се применуваат во последниве неколку години, особено од страна на помладата генерација на чешки уметници. Популарноста на театарските средства на сцената на ликовната уметност уште позначително влијаат на практиката и теоријата, а актуелната дебата говори за влијанието на театарот, театралноста или кореографскиот аспект. Изборот, меѓу другото, прикажува одреден развој меѓу помладата генерација уметници од Чешка, кои се оддалечуваат од императивот на еманципиран учесник кој го создава делото, во корист на повеќе опфатени парчиња кои го апсорбираат набљудувачот или публиката. Форматот првенствено се состои од видео записи на изведени акции и перформанси, кои вклучуваат претходно одбрано сценарио. На изложбата има дела кои се создадени и документирани во разни автентични средини со помош на претставници на различни социјални групи и проекти во кои учествуваат професионални актери или изведувачи.

Насловот на изложбата, Исклучок и правило, е позајмен од истоимената „драма за учење“ од Бертолд Брехт (Die Ausnahme und die Regel), чии хипотези, особено во смисла на пристап кон гледачот, општествен ангажман на уметноста како агент на социјални промени и ослободување на обесправените класи, се во врска со „социјален пресврт” и едукативни трендови меѓу оние кои најмногу се спомнувани од авторите во последните две децении. Освен драми и идеи на сцена-теорија, Брехт, поради директната поврзаност со Валтер Бенјамин, што се гледа од 1920 година па наваму, не само од Школата во Франкфурт, а особено во доцните 50-ти и почетокот на 60-тите години, со своите ставови и пракса влијае врз многу генерации, како чешката авангарда меѓу војните и повоениот театар. Брехт и неговото критичкото читање сè уште може да има различна конотација на Исток и на Запад. Додека во западниот дискурс тој служел првенствено како еден од највлијателните извори за обраќање до активниот набљудувач во контекст на партиципативната и колаборативна уметност (на пример, К. Бишоп), веднаш по Втората светска војна неговиот концепт на епскиот театар на Истокот беше еден од столбовите на “реалната” идеја на театарската пракса.

Куратор на изложбата е Маријана Серанова, која овој проект го организира во соработка со Ана Франговска и истата ќе биде поставена до 3 јануари 2016 година.

no comments

Read more...

Изложба на Вана Урошевиќ “Кабинети на чуда и библиотеки”

Во Националната галерија на Македонија, објект Чифте амам, на 11 декември 2015 година (петок), во 20 часот, ќе се отвори самостојната изложба на Вана Урошевиќ.

vana urosevic - kabineti plakat

Својата најнова самостојна изложба Вана Урошевиќ ја има насловено: “Кабинети на чуда и библиотеки”. Следејќи некои од своите омилени теми од доменот на “тајниот живот на предметите”, оваа ликовна уметница овојпат својот интерес го насочува кон збирките произлезени од собирачката страст и несекојдневниот вкус на особено љубопитните поединци – кон “Збирките на чуда” (на германски: “Vunderkammern”; на француски: “Chambres des merveilles” и “Cabinets des curiosités”; на англиски: “Cabinets of Wonders”).

Овие претходници на современите музеи постоеле во шеснаесеттиот и седумнаесеттиот век во многу градови на Западна Европа, по дворците на владетелите и по палатите на богатите луѓе, и сведочеле за потребата за допирот со Необичното, Неверојатното, Различното. Без некоја особена потреба од класификација, во овие збирки биле насобрани предмети со одлики кои отстапувале од вообичаениот изглед на нештата, реткости од геолошко, животинско или билно потекло донесени од далечните краишта, и кои биле доказ дека постојат и други можни облици на светот, различни од оние на кои сме свикнале. Дел од ваквите колекции честопати биле и збирките на уметнички дела, а во нивната близина секогаш биле и библиотеките.

Основен материјал во кој се реализирани делата на оваа изложба е рачно боената свила. На неа авторката додава цртежи, фотографии и текстови, создавајќи на тој начин еден мултимедијален простор кој е исполнет со многубројни, заемно вкрстени значења.

Текстовите што се испишани врз свилата потекнуваат од повеќе извори: тука се описи на збирките и библиотеките од “Наспроти” на Жорис-Карл Уисманс, од “Сликата на Доријан Греј” на Оскар Вајлд, измислени од овие автори, но и описите на вистинските библиотеки што им припаѓале на Андре Бретон и Хорхе Луис Борхес, дадени од оние што ги посетиле. Користени се текстови на Лоренс Вешлер од “Кабинетот на чудата на господинот Вилсон”, на Клод Каплер од “Чудовишта, демони и чуда”, на Алберто Мангел од книгата “Библиотеката ноќе”, како и прилозите во тематскиот број на списанието “Градац” обединети под насловот “Во дворецот на Рудолф Втори”. Има и неколку цитати од расказите на Х.Л. Борхес, автор на “Вавилонската библиотека”, кој е заслужен за метафоричното доближување на поимите библиотека и лавиринт. А има и еден текст преземен од Интернет, тој модерен пандан на Александриската библиотека, Вавилонската кула и Лавиринтот.

Фотографиите употребени за аплицирање врз свилата снимени се во манастирот Свети Лазар од Ерменија, на островот Сан Лазаро, во Палатата Фортуни во Венеција и во библиотеката на авторката. Најголем дел од цртежите се реплики на платната на сликарот од Венеција Пјетро Лонги (1701 – 1785), хроничар на необичните глетки од животот на жителите на овој град кој секогаш се двоуми помеѓу привидот и реалноста.
Сите овие извори се соединуваат во делата од оваа изложба на еден нов начин кој сака да ги спои во едно единствено доживување некогашните фасцинации пред отстапувањата од секојдневието со уживање во зачудноста како еден од облиците на современиот сензибилитет.

Вана Урошевиќ е современ македонски ликовен уметник кој дејствува на полето новите визуелни истражувања, при што користи несекојдневни материјали и техники. Освен слики на свила изработува објекти и инсталации, користејќи понекогаш и елементи од органска природа: крзна, животински коски, инсекти. Во своите проекти вклучува документи, фотографии, анкети, искажувања, цитати.

Факултетот на ликовните уметности го завршила во Белград, во класата на професорот Младен Србиновиќ, а последипломските студии на истиот факултет, во класата на професорот Радомир Рељиќ, добивајќи звање магистер на сликарство. Во 1987 година имала студиски престој во Париз, а во 1988, како стипендист на италијанската влада, била на специјализација во Венеција, на Академија на убавите уметности. Имала самостојни изложби во Скопје, Битола, Струга, Белград, Софија, Солун, Љубљана, Виена, Њујорк. Во 2002 година изложувала на Есенскиот салон во Париз, а во 2003 била претставник на Македонија на Педесеттото ликовно биенале во Венеција.

____________________________________________________________

Поставка

no comments

Read more...

Изложба на Жанета Гелевска Велјаноска во Чифте амам

Во просториите на Националната галерија на Македонија, објект Чифте амам на ден 10.12.2015 година (четврток) во 20:00 часот ќе биде отворена изложбата на академскиот сликар Жанета Гелевска Велјаноска.

Print

 

Изложбата ќе содржи 50-тина дела комбинирана техника на платно. Жани дипломирала на Факултетот за ликовни уметности во Скопје, во 1989 година. Член е на ДЛУМ од 1989 година. Учествувала на многубројни изложби во својата родна Македонија, во Европа, САД, а зела учество и во различни уметнички проекти. Нејзините дела се присутни во многу приватни и јавни колекции низ целиот свет. Во 1999 година е поканета да учествува на изложбата на престижната галерија „Blains“, во Мејфер, Лондон, за веднаш потоа да се пресели во Англија, каде што работи како слободен уметник.

“Конекција” e насловот на изложбата, кој сам по себе, сугерира симбиоза на најважните вредности во животот како и во уметноста. Жанета Гелевска Вељаноска ги повикува гледачите на нов поглед на поимот ,,заедништво,,. Со своите дела како и во животот Жанета комуницира, Продуховеност, Промисленост и Доследност овојпат во комбинирана техниката на платно,со вметнување на колажи, стари фотографии од минатото заедно со модерните форми од сегашноста. При тоа авторката емитува “уметност на радоста на животот” и создава дела кои приближени на човечкиот амбиент создаваат потреба за дружење со него”. Сепак посебно би ја издвоила “конекцијата со детето” на секое човечко битие, како нешто најдлабоко во секој од нас.

zaneta gelevska 1

Систематизирајќи ги внатрешни пориви на својот сопствен сензибилитет, во своите дела Жанета Гелевска Вељаноска се стреми кон синтетичен и силен начин на изразување.Лексиката на нејзиното сликарство е слоевита и смислено вкрстена од различните доживувања и расположенија, така, таа се ослободува од една цела конкретна логика, во корист на диктатот на чулата и чуствата со емотивни изливи на внатрешната енергија и психички вибрации.

Преку палетата на своите платна Гелевска не води низ инзворедна композициска решеност на површината, воедно остваруварувајќи една комплексна изведба, споена со познавањето, пред се, на создавањето на светот како предизвик на самото битие. Во својот појдовен импулс, пристапот на авторката веќе е лишен од декларативно-утилитарна тенденциозност, нејзините мотиви се предизвикани од сфери што им припаѓаат , пред се, на творечките индивидуално-психолоските и хуманистички разбирања. Делата се весели и полни со оптимизам, потхранети со страст за животот и интерес за едноставноста на секојдневниот живот, со мотиви што изразууваат животна радост, неагресивност, и сремеж кон еуфорична емоотивнoст.

Светот на Жанета Гелевска е полн со немири, сликарски ансамбли, енергични акценти, исцрпно истражување, збиен сензибилен набој, хармонизирани градации, ритмично избалансирани.Гелевска се докажува како автор со висока колористичка сензибилност и како вешт познавач на психологијата на бојата и нејзиното влијание врз гледачот. Во бојата, нанесувана во извиени потези и во коси и кружни сегменти е содржан цртежот, формата и светлината. Овие изразни средства се поврзуваат со некои апстрактни, како и со фигуративни значења како и со ритамот на сликарски доловената игра.

zaneta gelevska

Физичките и метафизичките аспекти на бојата, непрекинато испреплетени и вткаени во делата на оваа интуитивна авторка, со силниот колорит и страствено-истражувачкиот нерв, создаваат вистински “колористички огномети”.

Составните елементи во нејзините сликарски остварувања на Жанета Гелевска Вељаноска успешно оддаваат знаци на траење, како и на постојана потрага во внатрешноста на битието и меморијата, а токму таквите аспекти се суштински за човековото творечко опстојување.

Уметникот ги искажува своите чуства , немири и неспокој за да ја потикне емотивната реакција на гледачот, далеку од реалниот свет.

________________________________________________________

Поставка

 

no comments

Read more...

Системски матрикс или матрикс во системот

Во една држава постои таксативна класификација на организми (институции, тела) кои се дел од системот и кои функционираат според одредени правила на игра наложени од највисоките владеачки елементи во хиерархиската организираност.

boris shemov mala stanicaСите ние сме дел од таквите системи (своевидни манипулирани марионети) во кои треба да се вклопиме и да функционираме по зададени принципи и норми. Честопати неможеме да се вклопиме во калапите, се чувствуваме заробени и загрозени, нашиот интелект и здраворазумско резонирање потценето и навредено, неможеме да дишеме, па со право и отворено се спротивставуваме, бараме да се чуе нашиот глас, да бидеме независни, да се издвоиме од системот, да функционираме како индивидуални организми паралелни на државничкиот. И сето тоа е легитимно, но можеме ли со субверзивност, користејќи ги истите тие (не)механизми на системот, истите модуси и модели, т.е. оружјето на другите (спротивставените), да го(и) употребиме за свои, афирмативни цели од една страна или пак, од друга страна, да им пркосиме, да ги критикуваме, цинички да им пристапиме токму ним, на другите, а сепак да бидеме во „рамките“ на самиот систем? Тоа е еден од клучните дискурси од кои поаѓа Борис Шемов во неговиот најнов проект „12:05“.

Во овој проект Шемов свесно прави мултимедијален, визуелен и перформативен експеримент во кој сржта лежи во концепциската синестезија, а не во изложбата заради изложба. Тој креира визуелни дразби кои според своите естетски кфалификации се восприемаат како изложба, а помеѓу елементите има поврзаност и аналогност со неговите претходни опуси (номадичност, референтност, колажираност, експерименталност, синтетичност, индустријализам, масовност, повеќеслојна комплексна концептуалност итн.). Мултимедијалноста и комплексноста, служат само како фон, како визуелно ликовен back-up. Користејќи ги аспектите на позиција на моќ, т.е. синтаксата „ми се може“, Шемов со ликовно-визуелните атрибути на изложбата прави спин и манипулација, со намера да оствари „затскриени“ цели, а заради индивидуални потреби, без најава и предзнак, а со пролонгирано дејствие, слично на позицијата на моќ на самитe државнички системи и сите нивоа на човечка манипулација на која сме сведоци. Затоа е тука дронот , беспилотен летачки робот, кој се раководи мануелно со далечински управувач и најчесто служи за снимања (сега веќе забранет за употреба без претходна дозвола) на масовни собири. Оттука произлегува „тајната“, „шпионска“, „вознемирувачка“ природа која се крие зад нивната примена. Тоа е аспектот на своевидна „контрола од горе“, без оглед како „од горе“ ќе се разбере. Ставен внатре, дронот произведува поинакви, изменети и изместени јукстапозиции, на позициите на моќ, на манипулаторите и изманипулираните, на вознемиреност или рамнодушност, на страв или потсмев.

boris shemov detal3

Тенденцијата на Борис Шемов со овој проект е со минимум вклучени елементи или дела (видео материјал, дигитални графики и перформанс во затворен простор) да дозволи концептот да се авто-генерира во свеста и спознанието на реципиентот, без притоа да даде „рецепт“ за читање на делото и дискурсите. Од друга страна тој момент на авто-генерирање на делото e присутен и во самиот процес на создавање на делото, со акцент врз синтетичноста и индустрискиот момент. Елементите на проектот (видеото, дигиталната графика, дронот) се создаваат во голема мера сами по себе (со помош на програми, апликации, обучени пилоти), под надзор на уметникот, но не со предоминантни интервенции од негова страна, ставајќи емфаза врз улогата на авторот – креатор во денешно време и неговиот per se интелектуален инпут во процесот на создавање на делото.

Видеото се состои од измонтиран материјал на колажирани кадри, снимени со помош на дрон или извадоци од одредени механички дејствија чија динамика и визуелна синестезија го привлекла вниманието на авторот и на некој начин се вклопиле во уметниковиот системски дискурс. Надреалноста на вештачки инсценираните кадри е иреверзибилна, таа создава ирационалност која ја истакнува привлечноста на психолошкиот хаос, на систематичноста без систем. Менувањето на улогите, т.е. ставањето на веќе спознаени состојби во нов контекст се своевидни упади во системската шема, а позадинската авторска атонална музика (автор Дамјан Цветков Димитров), звучно го манипулира реципиентот со дразби кои не даваат конкретни податоци и наративност, туку го пренасочуваат или привлекуваат вниманието.

Фотографиите – дигитални графики се добиени со колажирање на сцени од видео материјали. Шемов користи дигитална апликација која ја субверзира – збунува, давајќи и податоци кои не се соодветни за тој програм. Тој ги прикажува материјалите со една панорамска слика за секој еден (дигитално-генерирана) како синтеза на филмот. Групирањето на сите панорaмски слики заедно креираат една нова групна „панорама“ на многу информации и на мноштвото, кои како динамика и визуелно-естетска игра го преокупираат авторот одамна.

12:05 from Boris Semov on Vimeo.

Перформативниот елемент на дронот е крајно не-уметнички чин сам по себе. Нема никаква инверзност на значењата во неговата функционалност, нема дискурзивност, нема авторска интевернција, маневрирањето е од трети лица, единствено менувањето на локацијата за негова примена и психолошкиот момент на контрола и упадот внатре се своевиден апендикс на концептуалната одлука на авторот за прогласување на овој елемент за дел од уметнички проект и тоа клучен.

Пледирајќи кон кажување на „ништо“, кон создавање на изложба „без изложба“, кон постигнување на тензичност и момент на исчекување (дури и самиот наслов 12:05 кој навидум е безначаен и според Шемов е аспект на anything goes, сепак е елемент кој сугерира одбројување, а со самото тоа и нешто неизвесно што следи), Борис Шемов создава проект кој е актуелен и философски. Начнува дискусии за важни социјални и општествено-политички прашања, го третира аспектот на системскиот режим, допира и до институционална критика, а секако и ги актуелизира дискурсите за уметноста и авторството денес и во афирмативна и во критичка конотација. Оттука проектот „12:05“ уште еднаш ја потврдува комплексноста во творечкиот процес како императив во потребата за уметничко егзистирање на Борис Шемов.

no comments

Read more...

Mултимедијална инсталација под наслов „12:05“ на Борис Шемов

Во вторник (1. 12. 2015 година) во 20 часот, во Националната галерија на Македонија, објект Мала станица ќе биде поставена мултимедијалната инсталација под наслов „12:05“ на авторот Борис Шемов.

plakat boris shemov

Овој Проект ќе може да се проследи и во наредните два дена на 2-ри (среда) и 3-ти (четврток) декември од 18 до 20 часот.

Проектот на Шемов претставува мултимедијален, визуелен и перформативен експеримент во кој сржта лежи во концепциската синестезија. Тој креира визуелни дразби кои според своите естетски кфалификации се восприемаат како изложба, а помеѓу елементите има поврзаност и аналогност со неговите претходни опуси (номадичност, референтност, колажираност, експерименталност, синтетичност, индустријализам, масовност, повеќеслојна комплексна концептуалност итн.).

Тенденцијата на Борис Шемов со овој проект е со минимум вклучени елементи или дела да дозволи концептот да се авто-генерира во свеста и спознанието на реципиентот, без притоа да даде „рецепт“ за читање на делото и дискурсите. Од друга страна тој момент на авто-генерирање на делото e присутен и во самиот процес на создавање на делото, со акцент врз синтетичноста и индустрискиот момент.

Елементите на проектот се создаваат во голема мера сами по себе (со помош на програми, апликации, обучени пилоти), под надзор на уметникот, но не со предоминантни интервенции од негова страна, ставајќи емфаза врз улогата на авторот – креатор во денешно време и неговиот per se интелектуален инпут во процесот на создавање на делото.

Куратор на Проектот е Ана Франговска и истиот ќе трае три дена 1-ви, 2-ри и 3-ти декември, 2015 година.

no comments

Read more...

Прес со хрватскиот уметник Владо Мартек во Чифте амам

Во вторник, 1. 12. 2015 година во 11:00 часот, во Чифте амам ќе се одржи прес конференција по повод изложбата на Владо Мартек: Огледалото на Мартек – Сетете се на уметноста, во присуство на авторот.

vlado martek plakat

Поет и концептуалист, сликар, есеист (Загреб, 1951). Дипломирал книжевност и филозофија на Ф.Ф. во Загреб 1976. Во почетокот се занимавал со визуелна и конкретна поезија (насловена: предпоезија); од средината на седумдесеттите – со концептуализам, акционизам (со Групата на шестмина автори – Grupa šestorice autora), со уметнички книги, и aут принт (22 самиздати, летоци, плакати, разгледници).

Од почетокот на осумдесеттите се занимава со сликарство, скулптура, графика, ленд арт. Пишува поезија, текстови и критики за ликовни практики. Објавил единаесет книги – од збирки поезија, збирки текстови и инсценирани фотографии, до книги есеи за современата уметност и две коавторски изданија на графички мапи.

Делата на Мартек се наоѓаат во музеи, галерии и приватни збирки, меѓу кои: МоМа, Њујорк; Лудвиг музеј, Виена; Модерна галерија, Љубљана; МСУ, Загреб; во збирката на Рене Блок, Берлин, Збирката на Ерсте банка, Виена, три дела од фазата на концептуалистичката практика се наоѓаат во збирката на Музејот Помпиду во Париз…

Живее и работи во Загреб и Ровињ.

Проектот е од ретроспективен карактер и ја искажува слоевитата поетика на авторот, нејзината севкупност, или уметничкиот случај на Мартек, кој опфаќа епизоди со поезија, сликарство, скулптура, акционизам, публикации од типот самиздат, како и авторски книги, оут принт во вид на летоци, агитации, разгледници, како и инсталации, амбиенти, колажи и асамблажи.

На изложбата се прикажани 13 циклуси, околу стотина дела.дела од седумдесеттите, осумдесеттите …се до оваа деценија со група рецентни творби реализирани во повеќе медиуми.

no comments

Read more...

“Ретроспектива на апстрактната фотографија”  на Осман Демири

Изложбата на Осман Демири, “Ретроспектива на апстрактната фотографија” ќе биде отворена во среда, 2 декември 2015 година, со почеток во 19:00 часот, објектот Чифте амам. Истата ќе биде отворена до 8 декември.

osman demiri

Провокацијата на недокрај откриеното
Кон миниретроспективата на апстрактната фотографија на Осман Демири

Апстрактната, необјективна, експериментална или уште позната како концептуална фотографија е средство за создавање визуелни, драматични слики и се потпира врз примордијалните сензации за форма, облик, боја, кривина, повеќе одошто на самата смисла. Таа нема непосредна поврзаност со субјектот во буквална форма или со светот на објектот, туку тоа што е создадено зависи од добрата фотографска опрема, процесите и материјалите, а пред сѐ од концептот. Апстрактната фотографија може да изолира фрагмент од природната сцена, со цел да го отстрани нејзиниот својствен контекст од гледачот, а тоа може да биде намерно изведено за да се создаде навидум нереален изглед на реалните предмети или тоа може да вклучува употреба на боја, светлина, сенка, текстури, облици и/или форма за да се пренесе чувство, сензација или импресија. Сликата може да се произведува со користење традиционална фотографска опрема како камера, темна соба или компјутер или тоа може да се создаде без користење на камерата со директно манипулирање на филмот, хартијата или други фотографски медиуми вклучувајќи и дигитални презентации.

Осман Демири е наш современ фотограф, кој почна да ја освојува македонската фотографска сцена со своите инвентивни и исклучително естески визуелни решенија низ апстрактни, т.е. концептуални фотографии. Тој ја истражува фотографијата целиот свој живот, и тоа фотографијата гледана низ различни објективи, со различни мотиви, интереси и техничко-технолошки прерогативи. Ги работи и документарната фотографија и репортерската фотографија и објективната фотографија, но она во што тој се чувствува најсигурно и каде што ги постигнува најголемите доближувања до ликовната уметност е токму во апстрактната фотографија. Досега има создадено доволно голем фонд на концепциски фотографии кои веќе ги има групирано по серии и циклуси, со што укажува на фактот дека размислува и твори системски и осмислено, а не само инстинктивно и без предумисла.

Кај Осман Демири магијата на непознатото на моменти креира претстави кои личат на сликарски платна со енформелни, оп-артистички или надреални предзнаци, во други созвучја боите, формите и светлината прават одлични плакатско-дизајнерски решенија, додека трети фотографии имаат чисто концептуална аура и нудат одреден асоцијативен, преносен синкретизам. Демири не користи компјутерска дообработка и не се служи со магијата на електронската трансформација и трансмутација, туку кај него сите претстави се добиени од прва рака, со мануелен или дигитален фотоапарат без дополнително доработување.

Линијата и формата заедно со одличниот избор на селектираниот кадар ја креираат сензацијата, која по потреба има нагласена волуминозност и тридимензионална полност, додека во други решенија прецизноста на замрзнувањето на фрагментот дава плакатска дводимензионалност, како облиците да се направени со помош на компјутерски програми и алатки. Кај линијата, во зависност од идејната целина кон која тежнее, Демири во конкретни случаи создава една своевидна „нова геометрија“ на претставата, или, пак, од друга страна, заоблената линија се кривули, создава надреална мекост на имиџот, доведувајќи до нови идејни синкразии и асоцијации што немаат допирна точка со појдовниот објект, туку се независни уметнички агломерации.

Светлината и сенката, иако клучни во фотографијата, воопшто и генерално кај апстрактната фотографија и кај Осман Демири конкретно се круцијални во создавањето на драматиката, во апострофирањето на формата, бојата, текстурата на објектите вклучени во претставата. Тие ги обликуваат содржината и „сочноста“ на имиџот. Примената на светлината без сенките нема никакво значење. Сенките не се едноставна темна маса која се граничи со светлината. Напротив, сенките се субјект жив како и светлината. Сенките ја обликуваат светлината, тие го насочуваат вниманието на светлината. Со нив се креира и дополнителната визуелна игра што ја нуди сензацијата, геометриските или заоблени транфери и просторните композиции. Тие креираат аура на продолжено дејство и сукцесивност, како и навестување на процесот што следи, т.е. се актери на динамиката.

Текстурата, пак, сама по себе како принцип, е емфазирана со помош на формата, сенката и светлината и секако бојата. Таа кај Демири игра особено важна ролја во визуелниот финиш. Очигледно е една од значајните предуслови за дефинирањето на визуелната експресија кај нашиот автор и со неа се формираат своевидни ликовни решенија како примери на енформелната фотографија, сродна на „сликарство на материјата“.

Бојата, пак, го зграпчува вниманието на гледачот и го стимулира перцептивниот систем на гледачот. Таа, исто така, служи за да се задржи вниманието на гледачот подолг временски период. Ако очите на гледачот шетаат, бојата има тенденција да го врати вниманието назад. Демири користи и заситени или интензивни бои, во зависност од целта што сака да ја постигне. Некаде ахроматичноста (црно-бело, сиво) доминира за сметка на текстурата и нс интензивирањето на светло-сенката, а другаде интензивната монохроматска претстава е есенцијална за постигнување на идејата. Контрасни бои користи за да ја зголеми драматиката на сликата.

Апстрахирањето и емфазирањето, како и блурирањето и изострувањето се често користени фотографски техники со кои се постигнува посакуваниот концепт и се реализира идејата. Кај Осман Демири овие механизми во примената на фотографијата се доста чести, заедно со зумирањето, т.е. макрофотографирањето. Композициската драматика во постигнувањето фокален центар со помош на острина и јаснотија е акцентирана со апстрахирање и замаглување на останатите делови од композициската целина, надополнета со колоритен контраст или текстурална опонентност.

Овие генерални дескрипции за творечкиот ангажман на Осман Демири се специфични квалификации на неговото фотографски „вјерују“ во доменот на апстрактната фотографија и се провлекуваат низ сите негови фотографски циклуси со варијации од еден до друг во зависност од појдовниот дискурс кој е мотив за генерирање дадена концептуална целина. Во „Тајна“, предзнакот е ставен на загадочноста на композициите, кои нудат затскриени асоцијации и креираат мистични дистанции од „вистината“. Насловот „Светлина и сенка“, укажува на предоминантниот интерес во оваа концепциска целина, а тоа е визуелна игра и емфаза со помош на акцентирање на контрастот предизвикан од специфичните споеви на детали или фрагменти на светлината и од сенката врз одреден мотив. Динамиката и ритмичноста во овие фотографии се нагласени, како и линеарноста со која се нуди правец на интерес во делото. Кај „Црвените соништа“ доминира црвениот тон, со сите негови нијанси. Формите и останатите елементи и принципи се употребени во корист на колоритот. Во „Дијалог и компромис“исто така доминира линијата што го одредува апстрактниот импакт, но балансот помеѓу формите и облиците, контрастите, светлоста и сенката, текстурата е на ниво на дијалог или постигнување компромис и хармонија на елементите.

Специфика се неколкуте чисти концептуални колажи, организирани со одредена идејна причинска последичност и надополнети со кратка текстуална асоцијативност, која му нуди на реципиентот правци за толкување на делото, кои се среќаваат во неколку од циклусите.

Во делата на Осман Демири се обликуваат симулакруми место реални прикази и доминира духовноста. Иако некои визуелни елементи се чинат препознатливи, финалниот ефект е динамичен и комплетно апстрактен. Овие фотографии го предизвикуваат набљудувачот да чита зад глетката, а поетиката и универзалните форми ги иницираат чувствените сензори.

Воведувајќи ја „Новата визија“ во фотографијата, Мохољи Наѓ запишал: „…не може да биде толку едноставно кажано дека е неважно дали фотографијата создава ̦уметност’ или не. Нејзините базични закони, а не мислењата на уметничките критичари, ќе ги снабдат сите основни методи за докажување на нејзината идна вредност.“ Оваа „нова визија“ во фотографијата не само што се потврдила како исклучително важна и вредна за развојот на современата фотографија, туку и сѐ уште создава нови симулакруми и нови верзии, како нашата во примерот на Осман Демири, која го потврдува уметничкиот импакт на фотографијата во современата уметност генерално.

_________________________________________________________

no comments

Read more...

Александар Кондев – Ретроспектива

Александар Кондев (1950) е еден од оние македонски фотоуметници, чиешто фотографско творештво е нераскинливо сврзано со пробивите на фотографската мисла кај нас и, слободно може да се каже, највисоките дострели на македонската фотографија од втората половина на минатиот век до денес.

kondev postavka 4

Неговото безмалу педесетгодишно присуство во сите перипетии на македонската фотографија е важно сведоштво и за вкупниот развој на фотографијата кај нас.

По силата на нештата, но и заради јасно изразената љубов кон фотографијата, релативно рано (1969 година, иако претходно, 1966 – 1969 година, меѓу првите кај нас, се бави со анимација и филм) се определува за неа како основна професија. И тоа трае до денес!

no comments

Read more...