Ekspozita “Transformacion – Flusso – Flux: 1998–2025” nga Ljupka Deleva

Pas jetesës dhe krijimit shumëdekadësh në Venecia, autorja maqedonase Ljupka Deleva prezanton projektin e saj më të ri “Transformacion – Flusso – Flux: 1998–2025”, i cili ka një karakter retrospektiv dhe kritik.

Ekspozita është një arkiv multimedial i opusit të saj krijues, duke përfshirë fotografi, video, aksione performative, akuarele, vizatime, ndërhyrje dhe eksperimente të tjera vizuale. Është veçanërisht e rëndësishme që një pjesë e madhe e këtyre projekteve shfaqen për herë të parë para publikut vendas, duke hapur hapësirë për një analizë komplekse vizuale dhe konceptuale të Transformacionve në praktikën artistike.
Projekti merret me transformimin e identitetit përmes prizmit të transnacionalitetit, hibriditetit dhe subjektivitetit të pasmigrimit. Identiteti artikulohet si një proces i konstruktimit dhe rikonfigurimit permanent, ku akti i marrjes së një shtetësie të re funksionon si një akt i institucionalizuar që ndikon në vetëperceptimin e subjektit – një “shtresë e re” simbolike që strukturon dinamikën e përkatësisë dhe mospërkatësisë.
Deleva hulumton pozicionin e dyfishtë të subjektit bashkëkohor të migrantit, i cili njëkohësisht është emigrant (nga braktisja e atdheut) dhe imigrant (në procesin e përshtatjes me një mjedis të ri kulturor). Këtë dikotomi e artikulon si një bosht kritik të subjektivitetit postmodern dhe postkolonial, duke ndjekur konceptet e Homi Baba-s për in-between space и cultural hybridity, si dhe idetë e Stjuart Holl për cultural identity as a constantly evolving process.
Projekti artikulon migrimin jo vetëm si një zhvendosje gjeografike, por edhe si një gjendje ontologjike dhe estetike: identiteti është në fluks të vazhdueshëm midis kulturave, roleve shoqërore dhe pozicioneve gjinore. Dikotomia midis “origjinës” dhe “mjedisit të ri” pasqyron gjithashtu diskutimin teorik të identitetit të diasporës (Safran 1991; Clifford 1994), i cili eksploron ambivalencën e përkatësisë dhe përkatësisë, si dhe produktivitetin e hibriditetit kulturor.
Përveç dimensionit transnacional, projekti hulumton edhe aspektet gjinore dhe sociale të identitetit, veçanërisht konfliktin midis roleve të qytetarit, nënës dhe artistit, si dhe ndërveprimin e tyre me kornizën postmoderne dhe postkoloniale të identitetit hibrid. Kështu, ekspozita lëviz drejt një reflektimi kritik të kundërshtimeve, një rikonfigurimi të vazhdueshëm të subjektivitetit dhe një artikulimi vizual të procesit personal dhe kolektiv të identifikimit.
Në këtë kuptim, “Transformacion – Flusso – Flux: 1998–2025” artikulon gjendjen universale të subjektit bashkëkohor të migrantit: fluid, hibrid, i konstruktuar kontekstualisht, gjithmonë në një proces të riinterpretimit kritik dhe estetik, i pozicionuar në hapësirën ndërmjet kulturave, kombeve dhe roleve shoqërore.
Kuratore e projektit është Dr. Ana Frangovska.